| برگزاری نشست تخصصی «از مسئله تا راهکار؛ فرصتهای فناوری در صنعت ساختمان» با تمرکز بر هوش مصنوعی، BIM و تحول دیجیتال
نشست تخصصی B2B با عنوان «از مسئله تا راهکار؛ فرصتهای فناوری در صنعت ساختمان» روز ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ در حاشیه نمایشگاه صنعت ساختمان و در سالن ۳۵، «ساختمان فردا»، با حضور مدیران، تولیدکنندگان، فعالان صنعت ساختمان و متخصصان حوزه فناوری برگزار شد.
این نشست به میزبانی انجمن تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان و با حمایت و همکاری مؤسسه مطالعات و همکاریهای بینالمللی صنعت ساختمان، کانون عالی هوش مصنوعی، اقتصاد دیجیتال و فناوریهای تحولآفرین ایران و دبیرخانه فناوریهای مدیریت اطلاعات ساخت مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی برگزار شد.
هدف اصلی برنامه، فاصله گرفتن از نگاه صرفاً ابزارمحور به فناوری و تمرکز بر یک پرسش اساسی بود: شرکتهای صنعت ساختمان چگونه میتوانند مسائل واقعی خود را شناسایی کرده و تشخیص دهند کدام مسئله با استفاده از فناوریهای دیجیتال، BIM، اتوماسیون یا هوش مصنوعی قابل حل است؟
| از فناوریمحوری به مسئلهمحوری
در ابتدای نشست تأکید شد که استفاده از فناوری، بهخودیخود هدف یک شرکت نیست و ارزش فناوری زمانی ایجاد میشود که بتواند مستقیماً بر شاخصهایی مانند هزینه، زمان، کیفیت، بهرهوری و ریسک اثر بگذارد.
در همین چارچوب، مهندس ابراهیمی با تشریح رویکرد «از مسئله تا راهکار» توضیح داد که نقطه شروع تحول دیجیتال در شرکتها نباید انتخاب نرمافزار یا فناوری باشد، بلکه ابتدا باید گلوگاهها و مسائل تکرارشونده شرکت شناسایی شوند و سپس بر اساس ماهیت مسئله، داده موجود، ساختار تصمیمگیری و میزان آمادگی سازمان، راهکار مناسب انتخاب شود.
در این رویکرد، ممکن است پاسخ یک مسئله صرفاً استانداردسازی فرآیند، ایجاد داشبورد مدیریتی یا یکپارچهسازی دادهها باشد و در موارد پیچیدهتر، استفاده از هوش مصنوعی، BIM، بینایی ماشین، تحلیل داده یا سایر فناوریهای پیشرفته توجیه پیدا کند.
همچنین بر این نکته تأکید شد که همه مسائل نباید به پروژه هوش مصنوعی تبدیل شوند و انتخاب فناوری باید بر اساس اثر اقتصادی، امکانپذیری و قابلیت اندازهگیری نتیجه انجام گیرد.
| هوش مصنوعی؛ از انتخاب ابزار تا پیادهسازی واقعی در شرکت
بخش دیگری از نشست به نحوه ورود هوش مصنوعی به شرکتهای صنعت ساختمان اختصاص داشت.
دکتر مسعودی با تمرکز بر فرایند پیادهسازی هوش مصنوعی در شرکتها و پروژهها، توضیح داد که استفاده مؤثر از AI مستلزم وجود مجموعهای از پیششرطها شامل داده مناسب، تعریف مسئله روشن، آمادگی سازمانی، مهارت نیروی انسانی، حکمرانی داده و سنجش اثر است.
در این بخش تأکید شد که بسیاری از پروژههای هوش مصنوعی نه به دلیل ضعف فناوری، بلکه به دلیل تعریف نادرست مسئله، نبود داده مناسب یا مشخص نبودن فرایند تصمیمگیری با شکست مواجه میشوند.
از این منظر، هوش مصنوعی زمانی میتواند به یک ابزار واقعی برای بهرهوری تبدیل شود که از یک مسئله محدود و قابل اندازهگیری آغاز شده و در قالب یک پایلوت کوتاهمدت با شاخصهای عملکرد مشخص آزمایش شود.
| جایگاه مدیریت اطلاعات ساخت و BIM در بهرهوری پروژهها
در ادامه، دکتر مهران رفیعی، دبیر دبیرخانه فناوریهای مدیریت اطلاعات ساخت مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، به تشریح اهمیت مدیریت اطلاعات ساخت و BIM در پروژههای ساختمانی پرداخت.
وی با اشاره به نقش داده و اطلاعات یکپارچه در ارتقای کیفیت تصمیمگیری، کاهش دوبارهکاری، بهبود هماهنگی میان عوامل پروژه و کنترل بهتر فرایندهای طراحی و اجرا، بر ضرورت توسعه بهرهبرداری عملیاتی از BIM در پروژههای کشور تأکید کرد.
در این بخش همچنین ظرفیتها و خدمات دبیرخانه فناوریهای مدیریت اطلاعات ساخت برای شرکتها، تولیدکنندگان و فعالان صنعت ساختمان معرفی شد و زمینههای همکاری شرکتها با این دبیرخانه مورد بحث قرار گرفت.
|معرفی چارچوب ارزیابی آمادگی شرکتها
یکی از محورهای کاربردی این نشست، معرفی چارچوب ارزیابی شرکتها از منظر ورود فناوری و تحول دیجیتال بود.
در این چارچوب، آمادگی شرکت صرفاً بر اساس تعداد نرمافزارهای مورد استفاده سنجیده نمیشود، بلکه مجموعهای از مؤلفهها شامل راهبرد و رهبری، داده و زیرساخت، فرآیندها و استانداردها، مهارت و تیم، یکپارچگی سیستمها و حکمرانی، امنیت و ریسک مورد بررسی قرار میگیرد.
بر اساس این مدل، یک شرکت ممکن است از مرحله استانداردسازی اولیه عبور کرده و به سطوحی مانند فرآیند دیجیتال، داشبورد مدیریتی، یکپارچگی داده و در نهایت تصمیمگیری هوشمند برسد.
هدف این ارزیابی، تعیین یک رتبه صرف نیست، بلکه شناسایی شکافها، تعیین اولویتهای تحول و مشخص کردن آمادگی شرکت برای اجرای پروژههای پایلوت است.
| فرصتهای سریعالوصول برای بخشهای مختلف صنعت ساختمان
در ادامه، نمونههایی از فرصتهای عملی فناوری برای گروههای مختلف صنعت ساختمان مطرح شد.
برای شرکتهای طراحی، کاربردهایی مانند کنترل ضوابط، تشخیص تداخلات، مدیریت دانش پروژه و برآورد هوشمند مطرح شد. در حوزه تولید مصالح، موضوعاتی مانند کنترل کیفیت تصویری، کاهش ضایعات، پیشبینی تقاضا و نگهداری پیشگیرانه تجهیزاتمورد توجه قرار گرفت.
برای تولیدکنندگان سیستمهای صنعتی، طراحی قابل تولید، بهینهسازی برش، برنامهریزی تولید و ردیابی قطعات از جمله فرصتهای قابل بررسی عنوان شد و در حوزه پیمانکاری و ساخت نیز کنترل پیشرفت تصویری، گزارشگیری هوشمند، برنامهریزی پروژه، کنترل مصرف مصالح و مدیریت پیمانکاران جزء بهعنوان نمونههای کاربردی مطرح شدند.
تأکید اصلی نشست بر این بود که یک پایلوت موفق باید کوچک، قابل اندازهگیری، دارای مالک مشخص و نزدیک به یکی از جریانهای واقعی هزینه یا درآمد شرکت باشد.
| ریسک و حکمرانی؛ بخش جداییناپذیر استفاده از هوش مصنوعی
در بخش دیگری از برنامه، موضوع ریسک و حکمرانی هوش مصنوعی مورد توجه قرار گرفت.
با توجه به اینکه استفاده از AI در صنعت ساختمان میتواند بر طراحی، قراردادها، کیفیت، ایمنی و تصمیمهای حرفهای اثرگذار باشد، موضوعاتی مانند کیفیت داده، مسئولیت تصمیم، امنیت و محرمانگی اطلاعات، پذیرش کاربران و سنجش اثر واقعی سیستم از الزامات پیادهسازی مسئولانه این فناوری عنوان شدند.
در همین ارتباط، کتاب «هوش مصنوعی و شهرها؛ ریسکها، کاربردها و حکمرانی» که توسط مؤسسه مطالعات و همکاریهای بینالمللی صنعت ساختمان ترجمه و منتشر شده است، بهعنوان یکی از منابع تکمیلی برای علاقهمندان معرفی شد.
| حرکت به سمت یک سازوکار دائمی برای اتصال مسئله به راهکار
یکی از جهتگیریهای مهم مطرحشده در این نشست، ایجاد یک سازوکار مستمر برای شناسایی مسائل شرکتهای صنعت ساختمان و اتصال آنها به شرکتهای فناور، متخصصان، نهادهای علمی و نهادهای سیاستگذار بود.
در این رویکرد، شرکتها میتوانند ابتدا مسائل و نیازهای خود را ثبت کرده و پس از یک ارزیابی اولیه، ظرفیت آنها برای استفاده از فناوریهای دیجیتال، BIM و هوش مصنوعی بررسی شود.
برای شرکتهای منتخب نیز امکان تعریف جلسات تخصصی مسئلهشناسی و طراحی پروژههای پایلوت پیشبینی شده است.
در همین چارچوب، موضوع شکلگیری همکاریهای نهادی برای توسعه کاربرد هوش مصنوعی در صنعت ساختمان و ایجاد شبکهای از متخصصان و سازمانهای فعال در این حوزه نیز در نشست مطرح شد.
| سه خروجی پیشنهادی برای شرکتها
مدل پیشنهادی مطرحشده در نشست، فرایند همکاری با شرکتها را در سه خروجی اصلی خلاصه میکند:
گزارش تشخیص شامل مسائل اولویتدار، ریشه مسائل، شکافهای داده و فرصتهای بهرهوری؛ سبد پروژههای پیشنهادی شامل چند پروژه اولویتدار با ارزیابی اثر، پیچیدگی، ریسک و زمان اجرا؛ و در نهایت طراحی پایلوت شامل دامنه MVP، شاخصهای KPI، مالک فرایند، مسیر داده، تیم اجرا و برنامه زمانی.
به این ترتیب، هدف نهایی تبدیل یک مفهوم کلی مانند «تحول دیجیتال» یا «استفاده از هوش مصنوعی» به یک برنامه اجرایی مشخص، محدود و قابل سنجش برای هر شرکت است.
| ادامه مسیر
نشست «از مسئله تا راهکار؛ فرصتهای فناوری در صنعت ساختمان» بخشی از رویکرد جدید برای تقویت پیوند میان صنعت ساختمان، فناوری، مراکز علمی و نهادهای توسعهای است.
مؤسسه مطالعات و همکاریهای بینالمللی صنعت ساختمان در ادامه این مسیر، توسعه برنامههای مسئلهمحور، ارزیابی ظرفیت شرکتها، طراحی پایلوتهای فناوری و ایجاد ارتباط میان شرکتهای صنعت ساختمان و زیستبوم فناوری را دنبال خواهد کرد.
شرکتها و مجموعههای فعال در صنعت ساختمان میتوانند برای ارزیابی اولیه ظرفیت تحول دیجیتال و هوش مصنوعی و بررسی زمینههای همکاری، از طریق وبسایت مؤسسه با دبیرخانه برنامه در ارتباط باشند.
